Dienend Leiderschap
Organisaties zijn niet het bezit van leiders, maar een domein waar ze tijdelijk het beheer over voeren. Zij hebben sterk voorwaardenscheppende verantwoordelijkheden. Dergelijk leiderschap wordt wel stewardship (Peter Block), of servant leadership (Robert K. Greenleaf, destijds topman van AT&T) genoemd. Het voert te ver om deze concepten hier volledig te bespreken. Vanuit zijn uitgangspunten waarden, verbinding en duurzaamheid vindt het IvB de opvattingen over dienend leiderschap cruciaal voor het welslagen van een organisatie. Puntsgewijs noemen we de belangrijkste voorwaarden, waarvan het IvB vindt, dat de leider die moet (helpen) creëren:
- Een sterke gevoel van bestemming voor de organisatie en de individuele medewerker (Collins);
- Werkelijke aandacht voor wezenlijke waarden (Collins en Porras)
- Het bieden van vrijheid: autonomie (Amabile);
- Het realiseren van Organisational Citizenship Behavior en prosociaal gedrag (Nauta), alsmede van sociaal kapitaal (Schoemaker);
- Het organiseren van feedback en tegenspraak (van de leider) (Senge);
- Het geven van erkenning en respect, kijken met "the appreciative eye" (Cooperrider);
- Het bieden van veiligheid: bescherming tegen de aantasting van de essentie van mensen (Wessel Ganzevoort).
Command and control blijven in vele situaties noodzakelijk. Vanuit het besef, dat organisaties bestaan uit complete mensen en niet uit bestuurbare machines, is er echter méér nodig. En daarin voorziet het dienend leiderschap in belangrijke mate.
Natuurlijk kunnen doelstellingen en werkmethodes binnen een organisatie niet altijd naadloos aansluiten bij de mogelijkheden, ambities en karakters van alle medewerkers. Dienend leiderschap betekent dan ook: het vermogen hebben om dit te (doen) signaleren en vervolgens kritisch te bezien waar het probleem uit voortkomt. Daarna moet met de betreffende mederwerker(s) nagegaan worden:
-
gaat het terug op een weeffout in de organisatie
is er sprake van een incompatibiliteit die binnen de organisatie is
op te lossen of
kunnen het personeelslid en de organisatie beter uiteen gaan?
Volgens Robert Greenleaf stelt een dienend leider zichzelf de
vraag: “Do those served grow as persons; do they, while being served, become healthier, wiser, freer, more autonomous, more likely themselves to become servants? And, what is the effect on the least privileged in society; will they benefit, or, at least, will they not be further deprived?”
En daarmee is de verbinding met maatschappelijk verantwoord
ondernemenen gelegd.
Er moet ook gewoon geld worden verdiend!
Het is de taak van de leider om te
zorgen voor het gezond voortbestaan en de
groei van de organisatie. Daarvoor moet geld worden verdiend,
winst gemaakt. De servant leader zorgt daarvoor en doet dat op een manier die voortvloeit uit dienend
leiderschap.
Ken Blanchard zegt hierover: "Winst is eigenlijk
het applaus dat u krijgt voor het correct behandelen van uw
klanten en het creëren van een motiverende omgeving voor uw
medewerkers".
Zie ook: Transformatie
Desmond Tutu over Dienend Leiderschap: Niet voor eigen gewin - Opoffering getroosten-Inspiratie bieden
(Eventueel dubbelklikken voor groter beeld; geluid aan)